Drie nieuwe Vranckx Nomaden-reportages uit Afrika (2021)

Afgedankte auto’s die naar West-Afrika gaan voor een nieuw, maar vervuilend leven. Jonge meisjes die in Malawi het slachtoffer van mensenhandel worden en in de prostitutie belanden. En als kind leven in sloppenwijken van Nairobi (Kenia). In Vranckx vanaf vanavond – 10 april – om 20.10 uur op Canvas en VRT NU drie nieuwe Nomaden-reportages uit Afrika. Lees er meer over.

Rudi Vranckx

Rudi Vranckx stuurde de voorbije maanden opnieuw een aantal van zijn Nomaden op pad Jonge reporters die net als hij willen weten wat er in de wereld gebeurt en waarom. Het levert drie indrukwekkende Vranckx Nomanden documentaires vanuit Afrika op. Arnaud De Decker en Dimon Oeyen trokken naar Guinee. Rien Bauwens, Engel Doyen en Wolf Doyen maakten een reportage vanuit Kenia. En Anke Dirix en Roel Nollet gingen naar Malawi.

Op VlaamsKijken delen we tv, serie en filmtips uit Vlaanderen én Nederland. Niet jouw ding? Ontdek meer streamtips dankzij Guidinc.

Het Autokerkhof van Europa

Terwijl de emissienormen hier verstrengen, vertrekken jaarlijks vele honderdduizenden afgedankte wagens vanuit heel Europa via België naar West-Afrika voor een nieuw, maar even vervuilend leven. In Het Autokerkhof van Europa – te kijken op 10 april – onderzoeken Nomaden Arnaud De Decker en Simon Oeyen in Guinee welke gevolgen deze handel heeft voor de gezondheid van de mensen daar en voor het milieu.

Afgedankte auto’s naar West-Afrika

De auto’s die vanuit België naar West-Afrika worden verscheept, halen hier vaak de emissienormen niet meer. Maar in Afrika kunnen ze nog jaren rondrijden. Europa laat begaan en de West-Afrikaanse maatregelen lijken enkel te bestaan op papier. Deert het dan niemand dat ze ook daar een gevaar vormen voor de gezondheid en veiligheid van de bevolking? In Guinee onderzoeken Simon Oeyen en Arnaud De Decker het.

Regelgeving

In 2019 vertrokken nog zo’n 320.000 tweedehandsauto’s via de haven van Antwerpen, een cijfer dat al jaren stijgt. Afgedankte wagens naar een erkend centrum brengen voor ontmanteling is sinds 2005 nochtans verplicht in ons land. Vanaf 1 januari 2021 gelden nieuwe importrestricties in vijftien West-Afrikaanse landen. Wagens moeten sindsdien op z’n minst over een EURONORM 4/IV beschikken, en mogen ook niet ouder zijn dan tien jaar. In Guinee zelf wordt de datum van 1 maart 2021 naar voren geschoven. Gaan deze nieuwe restricties worden opgevolgd door lokale handelaars die afhankelijk zijn van deze handel?

Zware gevolgen voor bevolking en klimaat

Deze restricties zijn even strikt als de meeste Europese lage emissiezones, maar in de praktijk blijkt het een lege doos. “Wij zijn de vuilnisbak van Europa. Zo goed als alles raakt hier moeiteloos binnen, met zware gevolgen voor de bevolking en het klimaat”, zegt Alpha Diallo, autohandelaar in Conakry.

A Girls Gaze

In Malawi belanden veel jonge meisjes in de mensenhandel en prostitutie. Door de klimaatverandering en de daardoor stijgende armoede wordt het alleen nog maar erger. In A Girl’s Gaze – te kijken op 17 april – maken Anke Dirix en Roel Nollet kennis met een aantal meisjes en met organisaties die er iets aan proberen te doen.

Betaalde seks, omdat oogst steeds mislukt

Door grote overstromingen en extreme droogte mislukt de oogst in Malawi jaar na jaar. De hongersnood maakt meisjes en vrouwen extra kwetsbaar. Om aan de armoede te ontsnappen, trouwt bijna de helft van de meisjes voor ze achttien zijn, ook al is dat verboden. Of ze belanden zoals Esna in de prostitutie. Zij zegt: “Ik heb alleen maar seks met mannen omdat onze oogsten steeds mislukken”, zegt Esna. Een mensenhandelaar beloofde haar een job als serveerster. Ze verliet haar dorp op het platteland en werkt al sinds ze dertien is in een bar in het centrum van Lilongwe.

Klimaatverandering vs gendergeweld

Journalisten Anke Dirix en Roel Nollet reizen naar Malawi. Samen met een lokale journalist verzamelen ze getuigenissen en onderzoeken de link tussen klimaatverandering en gendergeweld. “Het doet me pijn om te zien dat de meisjes hier vertrekken”, zegt een vrouwelijke chief in Chikwawa, een dorp dat elk jaar zwaar getroffen wordt door overstromingen. “Als alles hier overstroomt, wat moeten we dan eten?”

Levens van meisjes beschermen

“Meisjes moeten onafhankelijk zijn”, zegt Theresa Kachindamoto. Ze is wereldberoemd voor haar strijd tegen kinderhuwelijken. “Iedereen die ervoor zorgt dat het toch nog gebeurt, kan zijn boeltje pakken.””Elk meisje zou moeten begrijpen hoe haar seksleven in elkaar zit”, vindt ook jeugdactivist Maureen Phiri. Ze gaat langs op scholen om de meisjes seksuele opvoeding te geven, want daar krijgen ze geen les over. “Zeker politici zouden moeten beseffen dat ze daarmee de levens van meisjes beschermen.”

Austin Grounds

In de sloppenwijken van Nairobi is het leven hard: er is geen stromend water en er zijn nauwelijks toiletten. In Austin Grounds – te kijken op 24 april – onderzoeken Rien Bauwens, Engel Doyen en Wolf Doyen hoe het leven daar is voor kinderen. Austin Grounds, een voetbalveld, is het lichtpuntje in de duistere wereld van de sloppenwijken. De organisatie Futbol Mas wil kinderen van de straat houden en met hen aan een betere toekomst bouwen.

Malthare (Nairobi – Kenia)

In Mathare, een sloppenwijk op een boogscheut van het centrum van de Keniaanse hoofdstad Nairobi, leven naar schatting vijfhonderdduizend inwoners samen op een oppervlakte van nog geen vier vierkante kilometer. Er is geen stromend water en er zijn onvoldoende openbare toiletten. Huizen worden opgetrokken uit ‘iron sheets’, moderne voorzieningen zijn zo goed als onbestaande. De armoede is er extreem.

Sloppenwijk

Opgroeien in Mathare is moeilijk. Kinderen en jongeren zijn vaak op zichzelf aangewezen om te overleven. Zeker meisjes en jonge vrouwen worden aan grote risico’s blootgesteld. “Er is geen veiligheid in de sloppenwijk. Het is heel gemakkelijk om verkracht of aangerand te worden”, zegt Eunice Kimani, gemeenschapscoördinator.  

Changaa

Changaa, een zelfgestookte likeur, lijkt de straten te doordrenken. Overal zie je dronken mensen met kleine plastic flesjes in hun hand, de wijk loopt over van de bars. Niemand lijkt eraan te ontsnappen, ook kinderen en jongeren niet. Maar changaa is ook een manier om te overleven. Zo was het stoken en verkopen van de illegale drank een noodzakelijke uitweg voor Theresia Wamboi, als jonge moeder op zoek naar een inkomen om haar driejarige dochter te onderhouden. “In mijn leven deed ik slechte dingen om mijn dochter te beschermen. Ik wou haar goed opvoeden. Ik had geen geld, dus ik kon niet kieskeurig zijn over werk. Het huis moest betaald worden, mijn kind moest eten.”

Profvoetballer Austin Ajowi

In het hart van Mathare ligt Austin Grounds, een voetbalveld. Meer dan twintig jaar geleden toverde Austin Ajowi, profvoetballer en coach, een vuilnisbelt om tot het terrein dat het vandaag is. Sindsdien traint hij er zo goed als elke dag met kinderen en jongeren uit de buurt, ook met meisjes en jonge vrouwen. Voetbal gaf velen van hen kansen die ze anders niet zouden hebben gehad.

Rol van voetbal

“Ik begon te voetballen rond mijn negende”, vertelt Elizah. Zij is één van de jonge vrouwen die op het veld trainde. “Ik was er goed in. Ik speelde op het veld van Austin en een schooldirecteur merkte ons op. Hij zag dat we goed waren en besloot om ons te sponsoren om de lagere school te kunnen betalen. Later kreeg ik ook sponsoring om naar de middelbare school te gaan.” Ook de dochter van Theresia trainde met Austin. Zij woont en werkt vandaag in België.

Futbol Mas in Kenia

Het eindeloze engagement van Austin leverde hem de naam Baba Yao op, de vader van iedereen. Het maakt van Austin Grounds een veilige plek temidden het tumult van Mathare. In 2016 streek de van oorsprong Chileense organisatie Futbol Mas neer in Kenia. De organisatie werkt op basis van voetbal aan de ontwikkeling van weerbaarheid en ‘life skills’ bij kinderen en jongeren in achtergestelde gemeenschappen. Het duurde niet lang voor Austin en Futbol Mas elkaar vonden. “Voor mij was het gewoon voetbal. Maar Futbol Mas kwam met life skills en sociale onderwerpen. Die thema’s, die gebeuren hier echt. Geweld, gendergelijkheid, … Wij leren onze jongeren deze dingen en zij groeien ermee op. Het maakt hen weerbaar, het leert hen omgaan met dit leven”, zegt Austin.

Praat mee over de onderwerpen op VlaamsKijken via onze Facebook-groep. Wist je dat we ook een speciale Streamz Facebook-groep hebben?

VlaamsKijken steunen?
Ik ontvang een kleine commissie via linkjes naar Bol.com, Coolblue en Amazon.nl (als Amazon-Partner verdien ik aan het kwalificeren van aankopen - geldt ook voor proefversie Amazon Prime Video en de Video Channels).

10 april 2021 /